يكى از حكيمان گفته است : نفس بر هركس مسلّط شود اسير شهوت دوستى آن گردد ، و به زندان خواهشهاى نفس گرفتار آيد و قلبش از نعمتها محروم شود . جعفر بن حميد گفته است : علما و حكما اتّفاق نظر دارند كه نعمتها به دست نيايد جز با ترك نعمتها . ابو يحيى ورّاق گفته است : هركس به وسيلهء شهوتها اعضاى بدن را خشنود سازد ، در قلب خود درخت پشيمانى بكارد . وهيب بن ورد گفته است : هركس شيفتهء دنيا شود بايد آمادهء خوارى شود . روايت شده كه زن عزيز ( مصر ) به يوسف پس از آن كه آن حضرت صاحب گنجهاى زمين شد ، گفت : اى يوسف حرص و شهوت شاهان را به بردگى مىكشاند و صبر و تقوا بردگان را به شاهى مىرساند ، يوسف ( ع ) گفت : خداى متعال مىفرمايد : إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ . « 80 » على ( ع ) فرمود : « آن كه مشتاق بهشت است در دنيا ترك شهوتها كند . » « 81 » بنابراين علما و حكما متفقند كه راه رسيدن به سعادت آخرت تنها با نهى كردن نفس از هوى و مخالفت با شهوتهاست . پس ايمان آوردن به اين حقيقت لازم است . از گفتار گذشتهء ما ، شهوتهايى كه بايد ترك شوند و نيز شهوتهايى كه نبايد ترك شوند آشكار مىشود و خلاصهء تمرين و سرّ آن اين است كه نفس از نعمتهايى كه در قبر همراهش نخواهد بود ، فقط به اندازهء لازم استفاده ببرد . بنابراين در خوردن و زناشويى و پوشاك و مسكن و هرچه به آن احتياج دارد به اندازه نياز و ضرورت استفاده كند ، زيرا اگر از آنها بيش از نياز بهره ببرد به آن

--> ( 80 ) يوسف / 90 : هركس تقوا پيشه كند و شكيبايى و استقامت نمايد ( سرانجام پيروز شود چرا كه خداوند پاداش نيكو كاران را ضايع نمىكند ) صدوق در امالى ، ص 4 ، از طريق عامّه از وهب بن منبّه روايت كرده گويد : « در بعضى از كتابهاى خداى عز و جلّ يافتم كه يوسف با موكب خود بر زن عزيز مصر ( زليخا ) گذشت در حالى كه در مزبله‌اى نشسته بود ، پس گفت : سپاس خدايى را كه شاهان را بر اثر گناهشان برده قرار داده و بردگان را در برابر بندگىشان به سلطنت رسانده است . الخ » . ( 81 ) نهج البلاغه باب حكم و مواعظ ، شمارهء 30 .